Pautas para identificar a abertura das vogais medias

En posición tónica:

• Son abertas (ɛ, ɔ):
• a meirande parte das vogais breves do latín clásico: hŏminem > hɔme, ŏpera > ɔbra
• soe ditongar en castelán: tierra - tɛrra, hueso - ɔ́so
• a vogal tónica final: dominɔ́, bebɛ́
• pero: acó, aló, avó
• nas palabras homófonas, é aberta aquela que porta o til: vɛ́n, prɛ́sa, sɔ́, pɔ́la, ɔ́so
• as persoas 2ª, 3ª e 6ª dos verbos que presentan alternancia vocálica: bɛbes, cɔmen, dɔrmes, sɛrven
• o tema de pretérito irregular: coubɛches, coubɛra
• o nome das letras: e, f, l, m, n, ñ, r, s, o (lémbrese: "e", "o", e as que teñen estructura ɛCe)
• esdrúxulas e palabras novas: ɔ́bice, cɔ́xegas, ɛ́poca, dirɛcto.
• as seguntes terminacións:
• -en (ninguɛ́n, bɛ́n)
• -el (papɛl); excepcións: el, aquel
• -encia (influɛncia)
• -ol (españɔl)
• os seus plurais: papɛis, españɔis
• boa parte dos ditongos ue, uo: frecuɛnte, cuɔta
• as paroxítonas rematadas en ditongo crecente: sɛrie, matɛria, ɔdio, sɔcio

• Son pechadas (e, o):
• a meirande parte das vogais largas do latín clásico
• non soe ditongar en castelán: oso - oso
• a vogal temática dos verbos da 2ª conxugación regular: lamber, lambedes
• o tema de pretérito regular: collemos, collera
• as formas de infinitivo: collermos
• as formas do imperativo: colle ti, mete ti
• as formas: fomos, fora, fose, ...
• o nome das letras: b, c, d, g, p, q, t, x, z
• vogal interior diante de palatal: axexa, pechas, tellan, empeña
• verbos rematados en -ear, -oar: coxean
• as seguintes terminacións:
• -es (coruñés)
• -ello (cortello)
• -eo (feo)
• -eza (grandeza)
• -or (matador)
• -oso (fermoso)
• boa parte da secuencia on: lambón, monte
• palabras con perda de -n-: bo, coroa (bonus, corona)

• Nalgunhas rexións da fala galega, dase a metafonía: 
• abertura de e, o por influxo de a final: hora > hɔra; ela > ɛla
• pechazón de ɛ, ɔ por influxo de e, o final: nɛve > neve; mɛdo > medo; sɔgro > sogro
• As solucións normativas, con extensión xeográfica maioritaria, son as seguintes:
• o seguido de nasal: ponte
• corpo, medo,  nobelo
• cɔrvo, martɛlo

En posición pretónica: no galego tradicional producíase unha redución vocálica en posición pretónica que resultaba nun sistema de cinco vogais:

• fɛrro > ferreiro

Na actualidade, este proceso deixa de operar en:

• derivados: guɛrrear, desɔvar, cɛltismo, mɛdicina
• palabras novas: ɔficina, ɛquipo
• especialmente en sílaba libre inicial: ɛmitir, ɔmitir, ɛconomía
• algúns prefixos: tɛrmonuclear, sɔcioloxía, sɛmicírculo, pɔliɛdro
• pero: monocameral, fonoloxía, protolingua, retroactivo

Bibliografía:

• Xosé Luís Regueira, Dicionario de pronuncia da lingua galega.
• Xunta de Galicia: Fonética e fonoloxía. Sons e fonemas do galego
• Wikipedia: Vogais da lingua galega